معاونت غذا و دارو

نکات مهم در پيشگيري از مسموميت ناشي از گزیدگی‌ها

1. برای پیشگیری از بروز گزیدگی‌ها  از دست زدن به جانوران گزنده خودداري نمایید.

2. برای جلوگیری از گزیدگی حشرات در هنگام سفر حشره‌کش، پشه‌بند و یا دیگر وسایل ایمنی را همراه داشته باشید. 

3. نگهداري حيوانات خانگي باعث تجمع بيشتر حشرات مي‌شود. بنابراين لازم است نگهداري حيوانات اهلي توأم با رعايت بهداشت باشد.

4. در مناطقي كه حشرات زياد وجود دارد، بهتر است روي پوست بدن مخصوصاً بدن كودك از کرم‌های دورکننده حشرات استفاده نمود. اما بايد توجه داشت استفاده دائم از اين مواد سبب حساسيت بيشتر می‌شود.

5. به‌هیچ‌وجه كندوي زنبورعسل را دست‌کاری و زنبورها را تحريك نكنيد. اگر زنبور در نزديكي خود ديديد به‌جای نابود كردن آن با مگس‌كش، موقتاً آن منطقه را ترك كنيد.

6. از پوشيدن لباس‌هايي بارنگ روشن و استفاده از عطرهاي تند در مناطقي كه حشرات زيادي دارند، جدا" خودداري كنيد؛ زيرا تمام اين موارد باعث جذب زنبور‌ها مي‌شود.  در محيط‌‌هاي باز، پيراهن آستین‌بلند و شلوار بلند به كودكان بپوشانید.

7. در هنگام مارگزیدگی قبل از انتقال مصدوم به مرکز درمانی باید بيمار را آرام كنيد و از حركات بیش‌ازحد او جلوگيري نمایيد. مصدوم مارگزیده را بايد از محل حادثه (جهت جلوگيري از حمله مجدد مار) دور كرد. عضو محل گزيدگي مار را بايد بی‌حرکت و هم‌سطح يا كمي پایین‌تر از سطح قلب نگه داشت. بستن يك نوار محكم و پهن، چند انگشت بالاتر از محل مارگزيدگي به‌ویژه اگر محل گزيدگي در دست‌ها يا پاها باشد، ضروری است. بستن نوار بالاتر از محل مارگزیدگی نبايد آن‌قدر سفت باشد كه جريان خون اندام را مختل كند. اگر ورم باعث سفت شدن نوار شد، آن را بازکنید و از محلي بالاتر ببنديد. هر 10 تا15 دقيقه، به مدت 1 دقيقه نوار را بازکرده و دوباره ببنديد. اين كار بايد تا زمان آماده شدن پادزهر ادامه يابد.در مارگزيدگي بايد از سرد كردن عضو با آب سرد يا يخ خودداري كرد. هر چه سریع‌تر فرد مارگزیده را به اورژانس بيمارستان منتقل كنيد و زمان را با تلاش براي كشتن و يا گرفتن مار از دست ندهيد. در مارگزیدگی علائم واکنش‌های حساسيتي شديد مانند عطسه، مشكل در تنفس يا تورم سريع و شديد، درد شكم، تهوع، سرگيجه، درد قفسه سينه، خرخر صدا و کبودشدن رنگ لب‌ها ازجمله مواردي هستند كه سريعاً بايد به اورژانس مراجعه شود.

8. گزش عقرب می‌تواند منجر به بروز درد شديد در ناحيه گزش شود اما علائم تهديدكننده حيات و حوادث منجر به مرگ به‌ندرت رخ می‌دهد. فرد عقرب‌گزیده ، خصوصاً کودکان را در اسرع وقت به بیمارستان منتقل نمایید. برخی از عقرب‌های بومی کشور ما در ناحیه خوزستان ،کرمان و کاشان بسیار خطرناک‌اند و فرد عقرب‌گزیده برای تزریق سرم ضد زهر باید به بیمارستان منتقل شود. تورم ناشي از گزش عقرب، عموماً محدود به ناحيه گزش است و احساس بی‌حسی و سوزش در ناحيه گزش براي 4 تا 6 ساعت به وجود می‌آید و معمولاً پس از 24 ساعت بهبود می‌یابد.

9. زنبور گزيدگي ممكن است در اثر نيش  انواع زنبور مانند زنبورعسل و زنبور سرخ بروز نمايد. برداشتن سريع نيش از روي زخم، جهت جلوگيري از ورود بيشتر سم به زخم ضروري است. فرد زنبور گزيده براي چند روز ازنظر تشديد درد يا باقي ماندن تورم يا علائم شبيه آنفولانزا و يا تب باید تحت نظر باشد و در صورت بروز اين علائم سريعاً به پزشك مراجعه شود. اقدامات اوليه در گزش‌های معمولي زنبور شستشوی محل زنبور گزيدگي با آب و صابون است. روي محل زنبور گزيدگي كمپرس سرد يا كيسه محتوي يخ قرار دهيد و به‌طور متوالي هر 15 دقيقه یک‌بار كيسه يخ را از روي پوست ‌بردارید. از قرار دادن مستقيم يخ روي پوست اجتناب نمایید و از گرم كردن موضع بپرهيزيد. اگر سابقه واكنش حساسيتي شديد به نيش زنبوردارید، حتما با پزشك یا داروساز خود براي مقابله با آن مشورت كنيد.

10. حشره "دراكولا" یا "بند" نه نيش می‌زند و نه گاز می‌گیرد بلكه تركيبات سمي و محركي ترشح می‌کند كه می تواند  باعث ايجاد صدمات بافتي، زخم و تاول در محل عبور خود از روی پوست می‌شود.براي کاهش عارضه پوستی سم دراکولا، بهتر است در ساعات ابتدايي، با آب و صابون معمولي محل عارضه را شستشو دهید و با محل عارضه را تمیز و خشک نگه دارید تا منجر به عفونت نشود.استعمال الكل سفيد بر روي موضع آلوده به سم حشره دراکولا یا بند می‌تواند در كاهش علائم مؤثر باشد. درمان قطعي براي سم حشره دراکولا یا بند وجود ندارد و عارضه بعد از مدتي خودبه‌خود خوب می‌شود. توجه داشته باشید که له شدن حشره دراکولا یا بند روي پوست و يا خاراندن پوست سبب انتشار سم و تشديد زخم‌های روي پوست خواهد شد.

 

در هنگام رخداد مسمومیت‌های اتفاقی و یا تعمدی ، برای اطلاع از نحوه انجام اقدامات اولیه، هرچه سریع‌تر با شماره تلفن مرکز اطلاع‌رسانی داروها و سموم 190 و یا اورژانس 115 تماس بگیرید.