معاونت غذا و دارو

بسمه تعالي

سازمان جهاني بهداشت  در سال 1978 و سپس در سال 2002 ميلادي ، بيانيه اي در زمينه طب سنتي منتشر کرد که طي  آن طب سنتي را اين گونه معرفي مي نمايد

((مجموعه تمامي علوم نظري و عملي که در تشخيص طبي ، پيشگيري و در مان بيماري هاي جسمي ،ذهني  يا ناهنجاريهاي اجتماعي به کار مي رود و به صورت گفتاري يا نوشتاري از نسلي به نسل ديگر انتقال يافته باشد))

طي سالهاي گذشته طب ايراني توسط سازمان جهاني بهداشت مورد پذيرش قرار گرفته است

پاييز

  از منظر طب ايراني هر فصلي  از سال داراي مزاج خاص خود است

بهار : گرم و تر – تابستان: گرم و خشک – پاييز: سرد و خشک و زمستان: سرد وتر

به منظور حفظ سلامت، کاهش ابتلائ به بيماريها و کمک به بهبود بيماريها رعايت نکاتي متناسب با فصل ، سن و مزاج افراد موثر خواهد بود

با عنايت به مزاج سرد و  خشک فصل پاييز مراعات اين موارد براي  حفظ سلامت عمومي کمک کننده خواهد بود:

1-با توجه به سردي و خشکي مزاج اين فصل، بيماريهاي پوستي مانند اگزما و ترک پوست و اختلالات رواني مانند افسردگي و وسواس شيوع بيشتري پيدا مي نمايند، اطلاع از اين موضوع موجب مديريت بهتر اين بيماريها مي گردد

2-در اين فصل  ابتدا و انتهاي روز خنک اما وسط آن گرم بوده، پوشيدن لباس مناسب بر اساس اوقات روز توصيه مي گردد

3-با توجه به سرد و خشك بودن اين فصل و احتمال افزايش خلط سودا در آن، بهتر است  از انجام اقدامات و مصرف غذاهايي كه  موجب سردي و خشكي  مي شوند پرهيز كرد

4-غذاهاي مولد سودا که عموما و بخصوص در اين فصل مصرف آنها تا حد ممکن بايد محدود گردد شامل:  تمام غذاهاي مانده، غذاهاي كنسروي و فست‌فودها مانند سوسيس و كالباس، گوشت‌هاي نگهداري شده در فريزر براي مدت طولاني، گوشت گاو و گوشت حيوانات مسن، ماهي‌هاي شور يا دودي، بادمجان، كلم، گل كلم، ذرت، عدس، ميوه‌هاي ترش و كلا مصرف ترشي‌ ها و سركه، مصرف زياد يخ و آب يخ، مصرف زياد ماست و دوغ ترش، پنير شور و مانده و كشک خلط سودا توليد مي نمايند. در مواردي تدبير در تهيه غذا ها و يا مصرف مصلحات از عوارض آنها کم مي نمايد

5-توصيه مي گردد غذاهاي با طبع گرم و تر (ضد سردي و خشكي) بيشتر مصرف شوند: مانند آبگوشت، كباب، گوشت گوسفندي، گوشت شتر، كبك و بلدرچين، دل (در مصرف جگر و قلوه زياده‌روي نكنند، زيرا بيشتر اثر دارويي دارند)، ‌تخم‌مرغ آب پز و عسلي (گاهي به صورت نيمرو)، گندم و محصولات آن مانند نان، بلغور گندم، آش و حليم (خونساز هستند و سردي و خشكي را برطرف مي‌كنند)، نخود و لوبيا و غذاهاي حاوي آنها (مثل خوراك سبزيجات حاوي نخود و لوبيا)، نان سنگگ با مختصري كره يا روغن حيواني، مواد شيرين مانند شيره خرما و انگور، نبات، عسل، مرباهاي خانگي، ميوه‌هاي شيرين، كشمش، انگور، به،‌ سيب، انجير، توت، سبزيجاتي مانند ريحان و ترخون، تنقلات مانند بادام و بادام زميني، فندق، فرني بادام، حريره بادام

6-علائم افزايش خلط سودا: تمايل رنگ پوست به سمت تيره، ايجاد لك‌هاي قهوه‌اي پوست، چروكيدگي و بي‌طراوتي و مات شدن رنگ پوست، گرفتگي عضلات (مخصوصاً‌ عضله پشت ساق پا  يا انگشتان كه ممكن است اين اتفاق‌ها درخواب رخ دهند)، فكر و خيال‌هاي زياد، كيفيت بد خواب، ديدن خواب هاي آشفته و بد به علت افزايش سودا در بدن اتفاق مي افتند. تيره‌تر شدن رنگ ترشحات بدن مانند عرق يا ادرار، ايجاد اشتهاي كاذب، غليظ و تيره‌تر بودن خون، افزايش موهاي زائد، لاغر شدن، افزايش مشکلات روحي رواني شامل نااميدي، گوشه‌گيري، انزوا، بددلي، شكاكيت و بدگماني (ماليخوليا) از علائم افزايش خلط سودا در بدن هستند.

7-در اين فصل، بروز يبوست (به معني خشكي بدن و كلا خشكي مزاج شامل خشکي پوست و مغز) بيشتر مي‌شود كه از مصاديق شايع آن يبوست گوارشي  است  که  در اين صورت بايد ملين‌ها بيشتر مصرف شوند. ملين‌هاي توصيه شده در اين فصل، ملين‌هاي رو به گرم بوده كه بهترين آنها  انجير، گلابي، روغن زيتون يا روغن بادام شيرين و شکر سرخ در شير داغ است.(البته در بيماران ديابتي محدوديت مصرف قندها مورد توجه باشد) روغن مالي روي شكم با روغن زيتون، روغن بادام شيرين و يا روغن بابونه در جهت عقربه‌هاي ساعت  در کنار ساير تدابير(خواب و بيداري، حرکت و سکون و ...) مي‌تواند به رفع يبوست  كمك نمايد.

8-در فصل پاييز سرماخوردگي و آنفولانزا شايع بوده اما با توجه به اپيدمي کرونا در صورت بروز علائم شديد خصوصا  تنفسي، تب، ضعف طولاني و … هرچه سريع تر براي درمان به پزشک مراجعه کنيد. تفاوت سرماخوردگي و آنفلوآنزا اولا در نوع ويروس ايجاد کننده آنهاست، ثانيا در آنفلوآنزا علايم معمولا خيلي شديدتر، بدن درد بيشتر و تب بالاتر است. ممکن است علائم گوارشي مانند اسهال و حالت تهوع نيز ايجاد شود. باوري غلط در اين رابطه وجود دارد که خوردن مواد غذايي با طبع گرم و انواع دمنوش ها باعث جلوگيري از ابتلاء به سرماخوردگي مي شود.  اين توصيه براي همه نبوده و بيشتر براي سرد مزاجان مي باشد. بنابراين گرم مزاجان بايد در کل و نيز در ايام حاد سرماخوردگي از زياده روي در مصرف مواد با مزاج گرم حتما پرهيز کنند گاهي اوقات در علائم سرماخوردگي علائم حرارتي از قبيل تب (در گرم مزاجان بالاتر مي رود)، گلودرد ملتهب و سرخ، خارش چشم و گوش و حلق و بيني بيشتر است که در گرم مزاجان بيشتر اتفاق مي افتد. حال تصور کنيد که اين افراد دمنوش هاي گرم مانند آويشن، بابونه و نعناع و يا بخور آنها را استفاده کنند، نه تنها علائم سرماخوردگي آنها را بهتر نمي کند يا باعث پيشگيري از ابتلا به سرماخوردگي نمي شود، بلکه اين مواد گرم مي توانند با تحريک مخاط گلو، حلق و ايجاد علائم آلرژي منجر به شدت يافتن علائم بيماري در اين افراد شوند

9-هنگام بروز سرماخوردگي معمولا در چند روز اول علائم حرارت غالب است؛ شامل سرخي سر و رو و چشم و آبريزش و سوزش ته حلق و حتي گرفتگي صدا، گلودرد همراه با سوزش، تب و غيره که همگي علائم افزايش حرارت مي باشند. وقتي شخص علايم حرارت را نشان مي دهد، نبايد از مواد با طبع گرم چه به صورت گياهان داروئي و چه در غذاها استفاده نمايد. دمنوش هاي آويشن، نعناع و همچنين خوردن سير و پياز (که برخي براي درمان سرماخوردگي به همه توصيه مي کنند) که مزاج هاي گرم دارند، به خصوص براي روزهاي اول به هيچ عنوان توصيه نمي شود. استراحت و کاهش فعاليتهاي جسمي و فکري در کنار مصرف سوپها و مايعات کافي به روند بهبودي و جلوگيري از توسعه بيماري کمک نموده و بدنبال آن نياز به مصرف آنتي بيوتيکها و ساير داروها کاهش مي يابد. در چند روز اول مخصوصا توسط گرم مزاجان بهتر است مواد با طبع خنک تا حدي مصرف شوند مانند مصرف مايعات (آبليمو به شرطي که سرفه نداشته باشد و اگر ترشي آن اذيت کند با عسل  يا شکر مخلوط گردد)، ليمو شيرين، پرتقال، آب سيب، دمنوشهاي گياهي مانند  پنيرک، بنفشه، خطمي، به دانه، عناب و سپستان. معمولا در روزهاي بعد، تب و عطسه کم و ترشحات غليظ و سفت مي شوند. در واقع علائم سردي بيشتر و غالب است. در اين دوره مصرف مواد با طبع گرم مانند آويشن، نعنا، بابونه،مرزنجوش و گاهي رازيانه، بيشتر توصيه مي گردد،که بهتر است به صورت جداگانه مصرف شوند

10-در اين فصل بايد مراقب  فعاليتهاي خشکي افزا مانند ورزش سنگين که موجب تعريق فراوان شده و شب بيداري بود تا زمينه ابتلائ به بيماريها ايجاد نگردد.