معاونت غذا و دارو

نکات مهم در پیشگیری از بروز مسمومیت با سموم دفع آفات، مواد شیمیایی و شوینده های خانگی

1. در هنگام استفاده از مواد شیمیایی و فرآورده‌های شوینده، سفیدکننده، جرم گیر و لوله‌بازکن پنجره‌ها را بازکنید تا هوا به‌خوبی در محیط جریان داشته باشد. بعد از استفاده از این مواد به‌هیچ‌ عنوان در این مکان‌ها توقف نکنید چراکه گازهای تولیدشده در فضای کوچک، خفه‌کننده و سمی است. از اختلاط مواد شیمیایی مانند جوهر نمک و جرم گیر با  فرآورده‌های سفیدکننده جداً خودداری کنید. بخارات و گازهای ناشی از این اختلال بسیار سمی و خفه‌کننده است.
2. در هنگام استفاده از فرآورده‌های شیمیایی و سموم مختلف اعم از سموم خانگی یا صنعتی، حتماً بروشور آن را ابتدا کاملاً مطالعه کنید و سپس جهت استفاده دقیقاً مطابق دستور عمل نمایید. ضمن استفاده از مواد شیمیایی و شوینده و در هنگام سم‌پاشی مزارع، باغات و باغچه‌ها حتماً از وسایل محافظت‌کننده مانند ماسک ، دستکش بلند، کفش نفوذناپذیر، لباس آستین‌بلند، شلوار بلند و جوراب استفاده نمایید. در صورت تماس سموم دفع آفات باپوست، ناحیه آلوده را با مقادیر فراوان آب و صابون شستشو دهید.
3. هرگز سموم دفع آفات را در ظروف مشابه مواد خوراکی و آشامیدنی (مانند بطری نوشابه) نگهداری نکنید. هرگونه مصرف خوراکی با سموم دفع آفات را جدی بگیرید و بیمار را برای درمان در اسرع وقت به نزدیک‌ترین مرکز درمانی منتقل کنید.

توجه داشته باشد که علائم و نشانه‌های مسمومیت با  برخی از سموم می‌تواند به‌صورت تأخیری ( 24 تا 48 ساعت بعد از مصرف) ظاهر شوند.

4. استفاده بی‌رویه از سموم دفع آفات نه‌تنها باعث بروز مقاومت در آفات می‌شود بلکه می‌تواند از طریق ایجاد باقیمانده در محصولات و آلودگی محیط‌زیست برای انسان مضر محسوب گردد. از بکار بردن مقادیر بیش‌ازحد توصیه‌شده  سموم برای مقاصد کشاورزی خودداری کنید.
5. در صورت تماس پوست و یا چشم با مواد اسیدی و یا قلیایی پوست و چشم را با مقادیر فراوان آب شستشو دهید. هرگز از مواد قلیایی و یا اسیدی جهت خنثی سازی استفاده نکنید و مصدوم را به مرکز درمانی منتقل کنید. در صورت بلع مواد با خاصیت خورندگی مانند اسیدها و قلیاها، هرگز بیمار را وادار به استفراغ نکنید. این کار می‌تواند سبب وخیم شدن وضع بیمار گردد.
6. قرص برنج و گاز حاصل از آن هردو بسیار سمی و کشنده است. تنفس گاز متصاعد شده از قرص برنج می‌تواند منجر به مرگ شود. از نگهداری محصولات خطرناک مانند سم قرص برنج در منزل، آشپزخانه و کمد اجتناب نمایید. برای پیشگیری از آفت‌زدگی غلات و حبوبات در منزل، بجای استفاده از قرص برنج که بسیار سمی و کشنده است، از سیر و نمک که کاملاً بی‌خطر است استفاده نمایید

امروزه سم حشره‌کش فسفید آلومینیوم با نام "قرص برنج" قاچاق محسوب می‌شود و خرید و فروش آن ممنوع است.

7. سرب یک فلز سمی است که مسمومیت با آن در کودکان می‌تواند منجر به بروز اختلالات رفتاری، کندذهنی، اختلال در یادگیری، اختلال در رشد و منجر به بروز تشنج  شود. در منازل قدیمی، لوله‌های آب سربی و رنگ مورداستفاده در چارچوب و دیوار که حاوی سرب است می‌تواند منجر به مسمومیت با سرب شود. شستشوی مرتب دست‌ها در کودکان مانع تماس آلودگی سرب محیط با دهان آن‌ها می‌شود.از دسترسی کودکان به اسباب‌بازی‌های پلاستیکی بازیافت شده و یا اسباب‌بازی‌های رنگ‌آمیزی شده‌ای که دارای ورقه‌های پوسته‌پوسته رنگ می‌باشند خودداری نمایید.
8. هوای محیط نزدیک به بزرگراه‌ها، خاک و محیط اطراف مناطق صنعتی مانند کارخانه‌ها باتری‌سازی، رنگ‌سازی چند برابر دیگر نقاط حاوی سرب است. مسمومیت با سرب می‌تواند از طریق تنفس و یا خوردن ذرات معلق سرب موجود در هوا، خاک و یا آب صورت گیرد. اگر به‌واسطه شغل خود با مشتقات سرب در تماس هستید، برای جلوگیری از انتقال آلودگی، قبل از ورود به منزل لباس کار خود را تعویض کنید. به‌منظور سنجش سرب در خون افراد شاغل در صنعت که با سرب تماس دارند، آزمایش خون باید به‌طور مرتب انجام شود. برخی از لوازم‌آرایش خصوصاً غیراستاندارد و حتی سرمه، حاوی مقادیر بالای سرب می‌باشند. از مصرف آن‌ها خودداری کنید. همچنین مصرف غذاهای چرب را به حداقل برسانید زیرا این نوع غذاها سبب افزایش سرعت جذب سرب توسط بدن انسان می‌گردد.

در هنگام رخداد مسمومیت‌های اتفاقی و یا تعمدی ، برای اطلاع از نحوه انجام اقدامات اولیه، هرچه سریع‌تر با شماره تلفن مرکز اطلاع‌رسانی داروها و سموم 190 و یا اورژانس 115 تماس بگیرید.