معاونت غذا و دارو

یکم آبان روز پیشگیری از بروز مسمومیت ناشی  از داروها ‏

شایع ترین علت ایجاد مسمومیت در کشور، مسمومیت های دارویی می باشد که می تواند به صورت تعمدی یا اتفاقی ایجاد شود. هنگامی که یک دارو بیش از مقادیر درمانی و یا در فواصل زمانی نامناسب مصرف شود و یا نوع دارو به اشتباه مصرف گردد می تواند منجر به بروز مسمومیت شود. آگاهی از عوامل ایجاد مسمومیت نقش مهمی در پیشگیری از بروز مسمومیت ها خواهد داشت.

نکات مهم در پیشگیری از بروز مسمومیت ناشی از داروها:

1. داروها را مطابق با توصیه پزشک یا داروساز و نه بیشتر از آن مصرف نمایید چراکه با مصرف چند برابر مقادیر درمانی داروها به‌طور خودسرانه، نه‌تنها روند درمان شما سریع‌تر نمی‌شود بلکه دچار عوارض سوء و یا مسمومیت با داروها خواهید شد. مصرف بیش از مقادیر توصیه‌شده داروهای مسکن سبب سمیت و تخریب کلیه‌ها خواهد شد. بروز مسمومیت توسط برخی از داروها هرچند ممکن است منجر به مرگ نگردد ولی مقادیر بالای این داروها می‌توانند منجر به صدمات دائمی کبد و کلیه فرد مسموم شود. به عنوان مثال مصرف خودسرانه داروی استامینوفن جهت درمان درد و تب بیش از مقادیر درمانی، منجر به صدمات کبدی خواهد شد. 

2. دهان، شایع‌ترین راه ورود سموم به بدن است. داروها خصوصاً داروهای خوش‌طعم مخصوص کودکان را از دسترس ایشان و در ارتفاع بالا و در كمد مجهز به قفل نگه‌داری نماييد. از قرار دادن دارو در کیف‌دستی پرهيز كنيد تا مانع خورده شدن دارو توسط كودكان شود.

3.  داروهاي خود را در مقابل چشم كودكان نخوريد، چراکه كودكان از رفتار بزرگسالان تقليد می‌کنند و ممكن است دور از چشم والدين داروها را به دهان ببرند. اگر به كودك خود دارو می‌دهید به او تفهيم كنيد كه اين دارو است و از كلماتي مثل آب‌نبات، شكلات و يا خوراكي استفاده نكنيد.

4. دارو ها را در بسته بندی اصلی خود دارو نگهداری کنید. متأسفانه سالانه تعدادی از کودکان کشورمان به دلیل مصرف ناخواسته شربت متادون که در شیشه داروهای دیگری نگهداری می‌شده است به کام مرگ می‌روند.

5. در هنگام بيماري كودكتان مراقب باشيد تا دوز تكراري دارو به وي ندهيد.

6.  مقادير بالاي برخي از داروهاي به‌ظاهر کم‌خطر، می‌توانند براي فرد  خصوصاً کودکان و افراد مسن كشنده باشد. برای کاهش تب در کودکان، داروی استامینوفن را بر اساس وزن و سن کودک و با مشورت پزشک و داروساز به کودک بدهید. مقادیر بیش‌ازحد درمانی استامینوفن می‌تواند ایجاد مسمومیت نماید.

7. بهتر است داروهای بیمار افسرده و یا بیمارانی که تعادل رفتاری ندارند و یا افرادی که سابقه اقدام به خودکشی دارند را دور از دسترس ایشان قرار دهید و مراقبت دقیقی در خصوص میزان داروی مصرفی ایشان به عمل‌آورید. مصرف مقادیر بالای بسیاری از داروها در اقدام به خودکشی، ممکن است در ابتدا علامت و نشانه خاصی نداشته باشد ولی وضعیت فرد مسموم به‌طور ناگهانی وخیم گردد.

8. در برخورد با فرد مسموم غیر هوشیاری که در کنارش بسته‌های داروی خورده شده وجود دارد، ضمن حفظ خونسردی خود و عدم القاء استفراغ در این فرد، بسته‌های دارویی را همراه بیمار به بیمارستان ببرید. در مسمومیت‌های تعمدی با دارو، بهتر است در صورت هوشیاری فرد مسموم، نام دارو یا داروهای مصرفی و تعداد هر یک از آن‌ها را از وی بپرسید و به کادر درمانی اطلاع دهید.

9. بر مصرف داروی افراد مسن خانواده نظارت داشته باشید چراکه ایشان به دلایل زیر ممکن است داروی خود را به‌اشتباه یا به‌طور تکراری مصرف نمایند: تشابه ظاهری شکل داروها، ابتلا به فراموشی، عدم اطلاع از نام داروها، بی‌سوادی یا کم‌سوادی و یا خوانا نبودن مقادیر مصرفی دارو مندرج روی جعبه دارویی.

10.  بهترین کار برای پیشگیری از خوردن دوز تکراری دارو، یادداشت کردن  دفعات مصرف دارو و یا قرار دادن قرص‌ها در داخل جعبه‌های مخصوص تقسیم‌بندی شده (برحسب صبح، ظهر و شب) است.

در هنگام رخداد مسمومیت‌های اتفاقی و یا تعمدی با داروها، برای اطلاع از نحوه انجام اقدامات اولیه، هرچه سریع‌تر با شماره تلفن مرکز اطلاع‌رسانی داروها و سموم 190 و یا اورژانس 115 تماس بگیرید.